Kiedy zaczął się XXI wiek?

Panuje dość powszechne przekonanie o tym, że rok 2000 będzie początkiem nowego tysiąclecia. Przekonanie to wypływa z “okrągłości” tej daty, oraz z tego jak nas nauczono w szkole liczyć. Wypływa również stąd, że media rozpowszechniają to przekonanie mające swoje źródło w braku wiedzy elementarnej.

Niektórym może się to wydawać wręcz oczywiste – skoro dotyczczas pisało się TYSIĄC DZIEWIĘĆSET cośtam, a potem się będzie pisać DWA TYSIĄCE cośtam, to logiczne, że zmieni się wiek.

A przecież wcale tak nie jest.

Rzymski mnich, Dionizy Mały, w szóstym wieku naszej ery, zaproponował liczenie czasu od momentu narodzin Chrystusa. Jego system przyjął się i upowszechnił w Chrześcijańskiej Europie od X wieku, a w Rosji od roku 1700.

Teraz wystarczy zacząć liczyć na palcach, 1,2,3,4,5,6,7,8,9,10 ... palców nie starczy, prawda? Ale wyobraźmy sobie, że mamy ponad 2000 palców. (Na przykład jesteśmy kosmitami, którzy mają po dwadzieścia pięć rąk, a na każdej po sto palców). Każdą rękę nazwijmy umownie “WIEK”. I liczmy.

Bardzo szybko zrozumiemy, że setny palec jest ostatnim palcem pierwszej ręki, pięćsetny palec jest ostatnim palcem piątej ręki, a dwutysięczny palec jest ostatnim palcem dwudziestej ręki.

Podobnie jest z liczeniem lat.

Pierwszym rokiem Naszej Ery był rok pierwszy. Tak jak pierwszym palcem w naszej ręce jest palec pierwszy.

Zaskakujące jest to, że przy liczeniu wieków nie ma takiego problemu – chyba tylko dzieciom w pierwszych klasach szkoły podstawowej trudno jest zrozumieć dlaczego mamy wiek dwudziesty, a nie dziewiętnasty. A przecież jest to dokładnie ten sam problem.

Warto zwrócić uwagę na fakt, że i w innych przypadkach liczenia czasu dzieje się podobnie, jak w liczeniu lat. Weźmy przykład dni miesiąca - dwudziesty pierwszy dzień miesiąca zaczyna się dwudziestego pierwszego, a nie dwudziestego, prawda?

Często błąd w rozumieniu następowania po sobie wieków i tysiącleci bierze się stąd, że wydaje nam się, że wieki i tysiąclecia liczymy podobnie jak wiek człowieka. Bo człowiek, gdy się rodzi, ma najpierw 0 lat... To prawda, ale zwyczajowo mówimy, że ktoś ma 25 lat gdy SKOŃCZY 25 lat. Gdy się człowiek rodzi, to właśnie wchodzi w PIERWSZY rok życia. Gdyby człowiek żył przez parę tysięcy lat, wówczas właśnie po ukończeniu 2000 tysięcy lat wszedłby w TRZECIE tysiąclecie, czyli byłoby to na początku jego 2001 roku.

Błąd w powszechnym rozumieniu przejścia z jednego tysiąclecia w drugie bierze się stąd, że intuicyjnie bierzemy pod uwagę w naszym liczeniu liczbę ZERO. Na przykład gdy liczymy czas, mamy godzinę zero, po której, po sześćdziesięciu minutach następuje godzina pierwsza.

Jednak przy liczeniu lat jest nieco inaczej. Pojęcie zera, jako osobnej liczby pojawiło się dość późno w naszej kulturze – pod koniec pierwszego tysiąclecia. Przybyło do nas z Indii, poprzez Arabię, razem z tzw “cyframi arabskimi”, które w rzeczywistości są cyframi indyjskimi przejętymi przez Arabów.

W czasie gdy mnich Dionizy Mały sformuował swą propozycję systemu liczenia czasu, pojęcie zera było dość niejasne – w liczeniu posługiwano się wówczas rzymskimi cyframi, które zera w ogóle nie przewidywały. I dlatego zapewne Dionizy nie podał daty zerowej, roku zerowego, lecz rok pierwszy, który zaczął się w momencie narodzin Chrystusa.

Dzięki temu możemy porównywać lata to liczby palców u rąk.

Z tego wypływa również prosty i logiczny wniosek, że XXI wiek zacznie się o godzinie 0:00 pierwszego stycznia 2001 roku.

Adam Pietrasiewicz
Polemikę z tym artykułem napisał Pan Grzegorz Świderski


Oficjalne stanowisko Paryskiego Biura Normalizacji Miar i Wag

Kwestia numerów lat:

Dla historyków od XVIII wieku rok, który poprzedzał rok 1 naszej ery zapisuje się jako rok 1 przed naszą erą i był to rok przestępny. Lata przestępne następują po sobie co 4 lata, tak więc lata 1, 5, 9 przed naszą erą są latami przestępnymi.

Natomiast od 1770 roku astronomowie stosują zasady algebraiczne liczenia lat. Rok 1 przed naszą erą określają jako rok 0 i następne lata liczą od tego roku. I tak:

... ... ...
2 naszej ery = rok 2
1 naszej ery = rok 1
1 przed naszą erą = rok 0 (przestępny)
2 przed naszą erą = rok -1
3 przed naszą erą = rok -2
4 przed naszą erą = rok -3
5 przed naszą erą = rok -4 (przestępny)
6 przed naszą erą = rok -5
... ... ...

W obliczaniu efemeryd stosuje się astronomiczny system liczenia lat. Jest to lepszy system od tego, który stosują historycy z dwóch powodów:

1. Zostaje zachowana reguła obliczania lat przestępnych (jeśli numer roku jest podzielny przez 4 bez reszty, to jest to rok przestępny) i lata 0, -4, -8 itd są przestępne.

2. Obliczanie liczby lat dzielących dwie daty, jedną po narodzeniu Chrystusa, a drugą przed narodzeniem Chrystusa, odbywa się według zwykłych reguł algebraicznych. I tak liczba lat które upłynęły między 1 stycznia roku 45 pne i 1 stycznia 1999 wynosi 1999 - (-45) = 2044.

Era chrześcijańska rozpoczęła się 25 grudnia roky 753 po założeniu Rzymu, lecz przyjęło się, że początkiem roku pozostał 1 stycznia. Era chrześcijańska zaczęła być stosowana od roku 532 gdy pierwszy raz zaczęto stosować pojęcie Roku Pańskiego (Anno Domini)..

Początek Wieków i Tysiącleci:

XXI wiek rozpocznie się 1 stycznia 2001

Wiek jest okresem 100 lat, tysiąclecie jest okresem 1000 lat. Pierwszy wiek rozpoczął się 1 stycznia roku 1 i zakończył się 31 grudnia roku 100. XX wiek rozpoczął się 1 stycznia 1901 roku i zakończy się 31 grudnia 2000 roku. Tak więc XXI wiek zacznie się 1 stycznia 2001.

Pierwsze tysiąclecie zakończyło się 31 grudnia roku 1000. Drugie tysiąclecie rozpoczęło się 1 stycznia 1001 roku. Trzecie tysiąclecie rozpocznie się 1 stycznia 2001 roku.

(Za paryskim biurem Miar i Wag)

Tłumaczył Adam Pietrasiewicz

Powrót do strony głównej